فتحی‌خان فولادوند و تثبیت قدرت در لرستان‌ فتحی‌خان فولادوند از شخصیت‌های بانفوذ خاندان فولادوند ، به‌ویژه در لرستان، بود. وی در بازه زمانی ۱۲۱۶ تا ۱۳۰۶شمسی به مدت ۹۰ سال زندگی میکرد. وی دارای شش پسر به نام‌های علی‌آقاخان، آقاجان‌خان، محمدآقاخان، محمدرضاخان، منصورخان و کریم‌خان بود وبر املاک و روستاهای فراوانی در غرب رودخانهٔ سزار، در امتداد مسیر راه‌آهن از دورود تا حوالی چمسنگر، ریاست داشت. فتحی‌خان از جمله خوانین بختیاری بود که توانست نفوذ و اقتدار خود را بر املاک و روستاهای متعددی در خاک لرستادامه مطلب

خاطره‌ای از سبک زندگی بزرگان فولادونداین قسمت: آقارضاخان فولادوند آقارضاخان فولادوند، در روزگار خود، از چهره‌های برجسته و نامدار خاندان فولادوند بود؛ شخصیتی که سبک زندگی، آراستگی، سلیقه و شکوه زندگی‌اش، حتی پس از گذشت چندین دهه، همچنان در خاطره مردم منطقه زنده مانده و بر سر زبان‌هاست.، سلیقه‌ خاص در انتخاب و چیدمان خانه ، مبلمان فاخر منزل، درختکاری و گل آرائی چشم‌نواز و دیوارکشی باشکوه خانه، همه و همه نشان از ذوق، نظم و نگاه متفاوت او به زندگی داشت. خانه بزرگ و دلنشین آقارضاخان و همسر مکرمه‌اش،ادامه مطلب

گسترش خاندان عبدالملک در جبال و پیوند با لرستانبر پایه گزارش‌های تاریخی، نخستین پایگاه مهم عبدالملک بن ماکان در نواحی اورامانات و شهرزور قرار داشته است. کیومرث فولادی، قلعه تیرانشاه و منطقه گهواره یا جابارقه را از نخستین محل‌های استقرار و فعالیت او می‌داند. مینورسکی نیز درباره نام «جابارقه» احتمال ارتباط آن با «گاوباره» را مطرح کرده و آن را با پیشینه خاندان‌های کهن دیلمی مرتبط دانسته است. در پژوهش‌های تازهتر درباره تاریخ اورامانات نیز حضور دیلمیان در این منطقه مورد توجه قرار گرفته است. اسکندر مادامه مطلب

نظامیگری، که از خصلت‌های برجسته و ذاتی دیلمیان بود، در پیش می‌گیرد. وی در سال ۳۶۹ قمری هم‌پیمان عضدالدوله دیلمی در عراق و سپس در جبال بود. او به شهر زور رفت و قلعه‌هایی را به تصرف خود درآورد. از سوی دیگر با حسنویه، حاکم نواحی کردستان و لرستان، دشمنی داشت و سرانجام به دست هلال بن بدر کشته شد.[۴]در سال ۳۸۹ قمری زلزله‌ای روی داد و قلعه‌های تحت تصرف عبدالملک ویران شدند. با نگاهی به کتاب «المفصل فی التاریخ» ابن‌اثیر، متوفای ۶۳۰ قمری، درمی‌یابیم که فرزندان عبدالملک، به نام‌های عیار و عیاض، به حلوان رفادامه مطلب

صاحبِ لُر بودن خاندان بنی‌عیاض بر پایه منابع تاریخیبازخوانی جایگاه عیاض بن عبدالملک در شکل‌گیری حکومت لُرستان مقدمهتاریخ سیاسی لرستان در سده‌های نخستین اسلامی، از جمله مباحثی است که به‌رغم اهمیت فراوان، همچنان با ابهام‌ها و برداشت‌های متفاوتی روبه‌روست. یکی از مهم‌ترین این مباحث، خاستگاه حکومت لُر و جایگاه خاندان بنی‌عیاض، مشهور به هزاراسبیان، در شکل‌گیری نخستین سازمان سیاسی لران است. در پژوهش‌های معاصر، غالباً آغاز تاریخ سیاسی لرستان با اتابکان لر بزرگ شناخته می‌شود؛ حال آنکه مرور دقیق منابع مادامه مطلب

دیدگاه منابع تاریخی درباره پیوند اتابکان لر بزرگ با شاهان ساسانیبرخی از مورخان و نسب‌شناسان دوره اسلامی، اتابکان لر بزرگ را به دودمان شاهان ساسانی یا پادشاهان اساطیری ایران منسوب دانسته‌اند. هرچند این انتساب‌ها در منابع مختلف با اختلافاتی همراه است، اما تحلیل تطبیقی آن‌ها می‌تواند در شناخت ریشه‌های این سنت نسب‌نامه‌ای سودمند باشد. قاضی احمد غفاری در تاریخ جهان‌آرا، اتابکان لر بزرگ را از نسل کیخسرو معرفی می‌کند. با مرور منابع مورد استفاده وی، به‌ویژه تاریخ سیستان، چنین برمی‌آید که مقصود او احتماادامه مطلب

تحلیل مستندات تاریخی درباره دیلمی بودن خاندان بنی‌عیاض و نسبت آنان با هزاراسبیانبرای تبیین هرچه دقیق‌تر خاستگاه خاندان بنی‌عیاض و اثبات انتساب آنان به دیلمان، ارزیابی منابع دست اول و متأخر تاریخی ضرورتی انکارناپذیر است. مجموعه شواهد موجود در آثار مورخان برجسته اسلامی، در کنار قرائن تاریخی، جغرافیایی و نام‌شناختی، تصویری نسبتاً منسجم از پیوند این خاندان با دودمان‌های دیلمی، به‌ویژه آل‌بویه، ارائه می‌دهد. از مهم‌ترین این منابع، کتاب النجوم الزاهرة فی ملوک مصر و القاهرة، تألیف جمال‌الدین یوسف بن تادامه مطلب

بر پایه مطالب مندرج در کتاب از دیلمان تا اشترانکوه، با یورش اعراب به شاهنشاهی ساسانی و سقوط حکومت یزدگرد سوم، نبرد نهاوند که به روایت این اثر در سرزمین لرستان، زادگاه یزدگرد سوم، رخ داد، یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ ایران به شمار می‌رود. طبق گزارش الآمال اثر حسین بن هارون الضبی (ص ۱۴۰، متوفی ۳۲۷ هـ.ق) و نیز کتاب کعب‌الگزارش‌ها، مادر امام سجاد(ع) از خاندان یزدگرد سوم بوده و دارای ریشه لری ـ کردی معرفی شده و زادگاه وی نیز لرستان ذکر گردیده است. اعراب این نبرد را «فتح‌الفتوح» نامیدند.پس از این واادامه مطلب

فضل‌الله العمری، که خود اهل شام است، در کتاب مسالک الأبصار، جلد سوم، در ذکر مملکت جبال (زاگرس) آورده است که ساکنان جبال چهار قوم‌اند: نخست کُرد، دوم لُر، سوم شول و چهارم شبانکاره. وی در مورد لُرها می‌نویسد: «لُرها دارای طوایف بسیار و جمعیت فراوان‌اند، در سرزمین‌های مختلف پراکنده‌اند، دارای حکومت‌اند و مردمانی قدرتمند و صادق هستند.» سپس در ادامه می‌افزاید: «لُرها عادات خود را در سرزمین ما ترک نکرده‌اند.» بدین ترتیب، العمری سرزمین اصلی لُرها را همان جبال (زاگرس) دانسته و آنان را در شام، قومی غیربوادامه مطلب

بخش دومآل حسنویه، بنی‌عیار و بنی‌عیاض؛ حلقه‌های پیوند دیلمان، شهرزور و لرستان در میان حکومت‌های محلی سده‌های چهارم و پنجم هجری، آل حسنویه جایگاهی ویژه در تحولات سیاسی و قومی غرب ایران دارد. قلمرو این حکومت، که از سال ۳۳۰ هجری قمری با استقرار در دژ سرماج بر فراز بیستون شکل گرفت، از شهرزور تا مرزهای خوزستان امتداد یافت و تا اتمام حیات خود در شاپورخواست، یکی از مهم‌ترین قدرت‌های منطقه جبال به شمار می‌رفت. با فروپاشی این حکومت، بازماندگان آل حسنویه دژها و مراکز استقرار خود در نهاوند، بروجرد، شاپورخادامه مطلب

این حادثه موجب شد مأموران حکومتی به منطقه لشکرکشی کنند و گروهی از سران محلی ، از جمله شخص شافتح الله‌خان، دستگیر و به زندان ثلاث در کرمانشاه منتقل شوند.اما آنچه در حافظه خاندان فولادوند برجای مانده، ادامه ماجراست.با زندانی شدن شافتح الله‌خان، خاندان فولادوند در اندوهی فراگیر فرو رفت. مردان خاندان، برای آزادی او چاره می‌اندیشیدند و هرکس به اندازه توان خود در پی یافتن راهی برای رهایی این خان و چهره شاخص خاندان بود.در یکی از همین روزهای تلخ، یکی از دامادهای شافتح الله‌خان، جوانی شجاع و بی‌باک از طاادامه مطلب

پیوستگی بنی‌عیاض یا هزاراسبیان با اتابکان لُر بزرگ و مهاجران جبل‌السماق یکی از مباحث اساسی در شناخت خاستگاه اتابکان لُر بزرگ، ارزیابی پیوستگی آنان با مهاجران جبل‌السماق شام است که از کدام خاندان بوده اند.. منابع متقدم و متأخر، هرچند با تفاوت‌هایی در شرح، بر استمرار نسب و حکومت اتابکان با خاندان هزاراسبی بنی عیاض تأکید دارند.فراموش نکنیم نام دیگر اتابکان لربزرگ ؛ هزاراسبیان است نه آل حسنویه یا آل زیار یا آل بویه ابن فوطی، مورخ برجسته سده هشتم هجری، حکومت

نیزه دیدهاند ازآنجاکه لیلی پسر نعمان فولادوند معارض و مخالف دولت سامانی و خار چشم خلافت خونآشام بودهاست حمویه برای نشاندادن خوشخدمتی و فرونشاندن آتش بغض دستگاه خلافت سر لیلی را به بغداد فرستاد قتل این امر امیر انگار مرهمی بودهاست بر دلهای پرکینه امرای سامانی و حکام عباسی وگرنه سر بریده او پرارج ترین ارمغان امیر بخارا برای خلیفه بغداد نمیبود .تاریخ گرد دیزی نقل کردهاست: لیلی مالی عظیم داشت و سخت سخاوت مند بود، همه مال را به لشکر بخشید و دستش تنگ شد، پس به نیشابور آمد و نصربناحمد امیر خراسان حمویه را پیش او فرستاد به توس به یکدیگر رسیدهاند و حرب کردند لیلی با دیدن سپاهیان بلعمی و ابوجعفر و خوارزمشاه و سیمجوش و بکر و قرار تکین متحیر شد، ان در آخر کوی باقی بود اندر آن باغ پنهان شد کسان حمویه او را بگرفتند و سر او را برداشتهاند و بر سر نیزه کردهاند و به لشکر او نمودهاند، ایشان به ترسیدند و امان خواستهاند (تاریخ گرد ریزی، تألیف ابوسعید، با مقدمه میرزا محمد خان قزوینی، تهران، ۱۳۲۷، صفحهی ۱۹۲ )به روایت ابن اسیر در الکامل: گفتهاند که چون حمویه آهنگ جنگ با لیلی کرد، بدو گفتند در رفتن تو به سوی او لحظهشماری میکند. حمویه گفت: در این جنگ من یکی از ۲ چکمه خود را امسال و لنگه دیگر آن را سال آینده برپا میکشم. این سخن به لیلی رسید و گفت: من یکی از ۲ چکمه خود را نشسته و آن دیگری را ایستاده یا سوار بر پای میکشاند. چون لیلی کشته شد، حمویه گفت: این است فرجام آن که در جنگ شتاب کند. گویند حسین منصور حلاج نیز در همین سال او به دار آویخته شدهاست. تاریخ کامل، نوشته عزالدین ابناثیر، برگردان: روحانی و حمیدرضا آژیر، انتشارات اساطیر، جلد ۱۱ صفحه ۴۷۰۱ چاپ اولبه روایت تاریخ مردم ایادامه مطلب

سبع مائه بود.و او را پسران بسيار هستند همه مستعد و شايسته هريكي در دست مملكت فريدون وقت. اما پسر بزرگترش كه وليعهد بود يعني ركن الدين يوسف شاه، مملكت را به اتفاق امرا و اعيان حضرت پدروار حكم از بو سعيد خان بگرفت و الحق او نيز در همه فني كمتر از پدر نيست. همان رسوم و آيين پير احمدي دارد و سعي ميكند تا همان قواعد ممهد دارد و امروز در لورستان به قاعده دور پيراحمد كسي را زهره نيست كه ظاهرا شراب خورد يا به فسق دوام نمايد و عدل اتابك ركن الدين تا به غايتي است كه هيچ متمرد را يارا نيست كه در مملكت او تمرد برد )اتابک افراسیاب فرزند اتابک شمس الدین پشنگ است. اتابک شمس الدین پشنگ از سال ۷۵۷ هجری قمری تا سال ۷۹۲ قمری بمدت ۳۵ سال با قدرت بر قلمرو جغرافیایی لر بزرگ فرمانروایی میکرد ودوران حکومت پر فراز ونشیب این حاکم قدرتمند وفرهنگ دوست مصادف با حمله امیر تیمور گورکانی به ایران است.طبق اسناد فصل بیستم کتاب منم تیمورحهانگشاه تیمور یکبار درسال ۷۸۸به لرستان حمله میکند که یورش سه ساله وی بوده وحمله وی به سرزمین لر کوچک بوده ودر یورش پنج سال که از سال ۷۹۴ بوده سرزمین لربزرگ را عرصه تاخت وتاز قرارمیدهد.در سال ۷۹۵ کل پادشاهان ال مظفر را از دم تیغ میگذراند. غزل ۳۹۰حافظ شیرازی که هم عصر او بوده اختصاص دارد به مدح اتابک پشنگ( متن غزل شماره ۳۹۰ حافظ)افسر سلطان گل پیدا شد از طرف چمنمقدمش یا رب مبارک باد بر سرو و سمنخوش به جای خویشتن بود این نشست خسرویتا نشیند هر کسی اکنون به جای خویشتنخاتم جم را بشارت ده به حسن خاتمتکاسم اعظم کرد از او کوتاه دست اهرمنتا ابد معمور باد این خانه کز خاک درشهر نفس با بوی رحمان میوزد باد یمنشوکت پور پشنگ و تیغ عالمگیر او......غزل حافظ شیرازی به ظاهر به مناسبت تبریک جلادامه مطلب

به قلم:کیومرث فولادیباهمکاری:فردین ابراهیمیبا شکست ماکان بن کاکی از مرداویج که روزگاری جز سپاهیان ماکان بود و ماکان را که به قول دکتر زرینکوب در سر آرزوی پادشاهی ایران را می پروراند؛ناکام کرد ، مرداویج موفق به تشکیل دولت ال زیارشد و قسمتهایی از شمال وشرق ایران را در اختیار گرفت. اما مرگ زودهنگام مرداویج بوسیله ترکان سپاهش باعث شد دولت آل بویه در سال ۳۲۲ قمری در مناطق مرکزی وجنوبی ایران تشکیل شود. خاندان آل کاکی فولادوند که پس از مرگ ماکان در سال ۳۲۹ قمری دوشاخه گردیده بود، شاخه اول حسن فیروزان که ریاست بیهق ومراغه وتبریز در بر عهد داشتند وعمید الدین شمس الدوله دیلمی بن علی هزار اسب نواده حسن فیروزان ؛ در ابرقوی یزد جز کارگزاران آل بویه بود وحکومت او تا ۴۴۸ قمری ادامه داشت و ابوالحسن بیهقی در تاریخ بیهق از این شاخه آل کاکی مطالب تاریخی مفصلی را آورده است.واما شاخه دیگر آل کاکی که بیشتر فرزندان ماکان بودند به سمت غرب ایران حرکت کرده ودر سال ۳۳۰ قمری بر قلاع شهر زور واطراف تسلط یافتند و با کمک کردهای منطقه جبال حکومت ابودلف عجلی که از طرف عباسیان حکومت میکرد رل سرنگون کردند وحکومت شیعه او تا سال ۲۸۵ قمری ادامه داشت . منطقه جبال بنا بر روایت شرف الدین بدلیسی محل سکونت ۵ طایفه کرد بودند بنامهای برزیکانی ؛ عیشانی ؛شادیکانی ؛گورانی والریه . واولین شاخه حکومت ال کاکی در سال ۳۳۰ قمری در شهر زور تشکیل وحسین برزیکانی رئیس طایفه برزیکانی حکومت خود را از انجا شروع ودر زمان فرزندش حسنویه بر سه طایفه کرد برزیکانی ؛شادیکانی وعیشانی حکومت میکرد و مذهب شیعه داشت وبر شهرهای بسیاری از ناحیه جبال از همدان واسد اباد تا لرستان وخوزستان مسلط گردید .دومین شاخه حکومت آل کاکی بناادامه مطلب