عبدالملک بن ماکان

گسترش خاندان عبدالملک در جبال و پیوند با لرستان

بر پایه گزارش‌های تاریخی، نخستین پایگاه مهم عبدالملک بن ماکان در نواحی اورامانات و شهرزور قرار داشته است. کیومرث فولادی، قلعه تیرانشاه و منطقه گهواره یا جابارقه را از نخستین محل‌های استقرار و فعالیت او می‌داند. مینورسکی نیز درباره نام «جابارقه» احتمال ارتباط آن با «گاوباره» را مطرح کرده و آن را با پیشینه خاندان‌های کهن دیلمی مرتبط دانسته است.

در پژوهش‌های تازهتر درباره تاریخ اورامانات نیز حضور دیلمیان در این منطقه مورد توجه قرار گرفته است. اسکندر مرادی داریانی در کتاب پاوه زیر خاکستر تاریخ، مناطق «هاوار» و «پردی‌ور» را از نخستین محل‌های استقرار دیلمیان در اورامانات و شهرزور معرفی می‌کند و با استناد به مجمل‌التواریخ و القصص، زمینه حضور دیلمیان در این نواحی را به قرن سوم هجری مرتبط می‌داند. وی علاوه بر این با اشاره به حضور گروه‌های شیعه زیدی در منطقه، از هاوار به‌عنوان یکی از پایگاه‌های مهم دیلمیان یاد می‌کند.

این شواهد در کنار گزارش‌های تاریخی مربوط به عبدالملک بن ماکان، حاکی از آن است که حضور خاندان‌های دیلمی در غرب ایران صرفاً یک جابه‌جایی نظامی موقت نبوده، بلکه در مواردی به استقرار سیاسی و اجتماعی آنان در منطقه انجامیده است. در این میان، ارتباط آنان با طوایف گورانی و اورامانی نیز از